Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ!”.

“Lòng thương xót cao hơn quyền trượng của một vị vua, nó là thuộc tính của Thiên Chúa!” – William Shakespeare.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay đặt lòng thương xót trên mọi quyền lực. Thiên Chúa không cai trị bằng quyền trượng, nhưng bằng xót thương. Chính xót thương mới thật sự ‘cao hơn quyền trượng’.

Nếu lòng thương xót cao hơn quyền trượng, thì đó không chỉ là một nét đẹp của Thiên Chúa, mà là cách Ngài hiện hữu. Quyền trượng tạo ra khoảng cách; lòng thương xót bước xuống, chạm vào, mang lấy. Quyền trượng khiến người ta cúi đầu; lòng thương xót khiến người ta ngẩng lên. Chúa Giêsu không dạy chúng ta một chiến lược cai trị, nhưng trao cho chúng ta một lối sống: “Hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ!”. “Kitô giáo không phải là một học thuyết hay suy đoán, nhưng là một đời sống; không phải một triết lý sống, nhưng là chính sự sống và một tiến trình sống động!” – Samuel Taylor Coleridge.

Nhưng nhân từ không phải là yếu mềm. Nhân từ đòi chúng ta từ bỏ quyền trả đũa, buông xuống thứ “công lý” đầy tự ái mà chúng ta thường nắm chặt. Đã bao lần chúng ta giữ trong lòng một bản cáo trạng âm thầm, nhắc đi nhắc lại lỗi lầm của người khác như thể đó là cách bảo vệ mình? Bao lần chúng ta tự phong cho mình chiếc quyền trượng của kẻ bị tổn thương? Thế nhưng, Tin Mừng không mời chúng ta mạnh hơn người khác; Tin Mừng mời chúng ta giống Cha trên trời. Và điều ấy luôn ‘cao hơn quyền trượng’.

Đaniel không đứng ngoài dân để phán xét; ông đứng trong dân để cầu xin – bài đọc một. Ông không nói “họ đã phạm tội”, nhưng “chúng con đã phạm tội”. Một lời cầu mang tính quốc gia, nhưng thấm đẫm cá nhân. Ông đặt cược vào lòng thương xót của Thiên Chúa hơn là vào sự công chính của mình. Chính ở đó, sự xấu hổ được mở ra thành hy vọng. “Nơi nào không có tình yêu, hãy đặt vào đó tình yêu, và bạn sẽ khơi dậy được tình yêu!” – Gioan Thánh Giá. Thánh Vịnh đáp ca thưa lên: “Chúa không cứ tội chúng con mà xét xử”. Nếu Thiên Chúa đã đối xử với chúng ta như thế, thì còn lý do gì để chúng ta tiếp tục giữ quyền trượng?

Anh Chị em,

Trên thập giá, Đức Kitô không nắm quyền trượng, nhưng dang tay; không tuyên án, nhưng xin tha: “Lạy Cha, xin tha cho họ”. Trái tim bị đâm thâu của Ngài không giữ lại bất cứ bản án nào; nó chỉ tuôn trào cảm thương. Ở đó, chúng ta hiểu rằng lòng thương xót không phủ nhận công lý; nó hoàn tất công lý bằng tình yêu. Theo Ngài, chúng ta không được hứa sẽ chiến thắng theo cách thế gian hiểu, nhưng được hứa sẽ nên giống Cha. Và khi dám buông xuống chiếc quyền trượng bé nhỏ của mình để nắm lấy trái tim biết xót thương, chúng ta không lạc nhịp với trái tim của Thiên Chúa. “Quyền lực mà một người lãnh đạo Kitô hữu sử dụng không phải là quyền uy, nhưng là tình yêu; không phải sức mạnh, nhưng là gương mẫu!” – John Stott.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, xin lấy khỏi con chiếc quyền trượng tự ái; đặt vào con một trái tim biết xót thương; cho con biết yêu như Chúa yêu!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

*****************************************************

Lời Chúa Thứ Hai Tuần II Mùa Chay

Anh em hãy tha thứ, thì sẽ được Thiên Chúa thứ tha.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.    Lc 6,36-38

36 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng : “Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ. 37 Anh em đừng xét đoán, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa xét đoán. Anh em đừng lên án, thì sẽ không bị Thiên Chúa lên án. Anh em hãy tha thứ, thì sẽ được Thiên Chúa thứ tha. 38 Anh em hãy cho, thì sẽ được Thiên Chúa cho lại. Người sẽ đong cho anh em đấu đủ lượng đã dằn, đã lắc và đầy tràn, mà đổ vào vạt áo anh em. Vì anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa sẽ đong lại cho anh em bằng đấu ấy.” 

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Hãy rời bỏ xứ sở, họ hàng và nhà cha ngươi, mà đi tới đất Ta sẽ chỉ cho ngươi!”.

“Đức tin là bước đầu tiên ngay cả khi bạn không nhìn thấy toàn bộ cầu thang!” – Martin Luther King.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay đặt trước chúng ta hai con người được gọi “rời đi” khi phía trước còn mờ khuất – Ápram và Phêrô. Một già, một trẻ; cả hai phải buông điều mình muốn giữ, rời điều mình bám víu, để dám bước – ‘đi trong mù sương’.

Ápram rời xứ sở, họ hàng, nhà cha; không bản đồ, không bảo đảm, chỉ một lời hứa. Ông không biết mình sẽ tới đâu, chỉ biết Ai đang gọi. Đức tin bắt đầu khi chúng ta bước đi mà không nắm chắc tương lai, chỉ nắm chắc lời hứa – bước vào điều không thấy, sống với điều vượt quá trí hiểu, và chấp nhận ‘đi trong mù sương’. “Kitô hữu của tương lai sẽ là một nhà thần nghiệm, nếu không sẽ không tồn tại!” – Karl Rahner.

Phêrô thì khác. Ông không phải rời xứ sở, nhưng phải rời ánh sáng. Taborê rực rỡ đến mức ông muốn dựng lều, giữ lại khoảnh khắc ấy. Nhưng ánh sáng không được ban để trú ẩn. Nếu dừng lại trên núi, các ông sẽ không bao giờ chấp nhận một vị Thầy bị lột trần, bị khạc nhổ, bị treo giữa trời đất; nếu bám lấy dung nhan chói lọi ấy, các ông sẽ vấp ngã trước dung nhan tả tơi. Điều họ thấy chỉ là một tia chớp của Phục Sinh loé lên giữa hành trình lên Giêrusalem – và biến hình chỉ là một trạm dừng. “Hãy để mọi điều đến với con: đẹp đẽ lẫn kinh hoàng. Chỉ cần tiếp tục đi. Không cảm xúc nào là cuối cùng!” – Rainer Maria Rilke.

Bạn và tôi cũng có những Taborê riêng: một thành công, một cảm xúc thiêng liêng, một lời khen. Nhưng Chúa không ban ánh sáng để ai đó ngủ quên; Ngài trao nó để chúng ta đủ sức bước tiếp; và chỉ cho thoáng thấy dung nhan, để khi dung nhan ấy bị bầm dập, chúng ta không bỏ chạy. Vì thế, dù lời hứa còn xa, dù cầu nguyện có lúc sáng bừng rồi lại lặng thinh, chúng ta vẫn xác tín, Thiên Chúa “đã cứu độ và kêu gọi chúng ta vào dân thánh của Người”, không dựa trên công trạng nhưng theo ân sủng – bài đọc một. Ơn gọi ấy không miễn cho ai khỏi ‘đi trong mù sương’; nó dạy chúng ta trông cậy: “Xin đổ tình thương xuống chúng con, như chúng con hằng trông cậy nơi Ngài!” – Thánh Vịnh đáp ca.

Anh Chị em,

Trên đồi Calvariô, Đức Kitô đã bước vào tận cùng “mù sương” của phận người. Ngài tự rời bỏ vinh quang, đi lên triền dốc của hiểu lầm, phản bội và thập giá. Trên Taborê, Ngài chói sáng; nhưng lưng chừng đồi Sọ, Ngài tan nát. Nhưng cũng chính nơi dung nhan bị biến dạng ấy, vinh quang Thiên Chúa được tỏ lộ. Ngài không dựng lều trên Taborê để trốn khỏi đau khổ; Ngài dựng lều giữa nhân loại bằng chính thân xác bị trao nộp. Theo Ngài là chấp nhận bước đi, không phải vì thấy rõ mọi sự, nhưng vì tin Đấng đã đi trước vào đêm tối và mở lối bằng Phục Sinh. “Đừng bỏ mình cho tuyệt vọng. Chúng ta là dân Phục Sinh và Alleluia là bài ca của chúng ta!” – Gioan Phaolô II.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, khi mù sương phủ lối, cho con tin hơn là thấy; khi muốn dựng lều trên đỉnh sáng, xin kéo con xuống; khi thập giá lạnh lẽo, xin giữ con ở lại!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

******************************

LỜI CHÚA CHÚA NHẬT II MÙA CHAY, NĂM A

Dung nhan Đức Giê-su chói lọi như mặt trời.

✠ Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu. Mt 17,1-9

1 Khi ấy, Đức Giê-su đem các ông Phê-rô, Gia-cô-bê và Gio-an là em ông Gia-cô-bê đi theo mình. Người đưa các ông đi riêng ra một chỗ, tới một ngọn núi cao. 2 Rồi Người biến đổi hình dạng trước mặt các ông. Dung nhan Người chói lọi như mặt trời, và y phục Người trở nên trắng tinh như ánh sáng. 3 Và bỗng các ông thấy ông Mô-sê và ông Ê-li-a hiện ra đàm đạo với Người. 4 Bấy giờ ông Phê-rô thưa với Đức Giê-su rằng : “Lạy Ngài, chúng con ở đây, thật là hay ! Nếu Ngài muốn, con xin dựng tại đây ba cái lều, một cho Ngài, một cho ông Mô-sê, và một cho ông Ê-li-a.” 5 Ông còn đang nói, chợt có đám mây sáng ngời bao phủ các ông, và có tiếng từ đám mây phán rằng : “Đây là Con yêu dấu của Ta, Ta hài lòng về Người. Các ngươi hãy vâng nghe lời Người !” 6 Nghe vậy, các môn đệ kinh hoàng, ngã sấp mặt xuống đất. 7 Bấy giờ Đức Giê-su lại gần, chạm vào các ông và bảo : “Trỗi dậy đi, đừng sợ !” 8 Các ông ngước mắt lên, không thấy ai nữa, chỉ còn một mình Đức Giê-su mà thôi.

9 Đang khi thầy trò từ trên núi xuống, Đức Giê-su truyền cho các ông rằng : “Đừng nói cho ai hay thị kiến ấy, cho đến khi Con Người từ cõi chết trỗi dậy.”

Lm. Anmai, CSsR

 Một vị sư già ngồi bên đường, lặng lẽ trong khoảnh khắc thiền định, đôi mắt nhắm nghiền như đang chìm vào biển sâu của tâm linh, đôi chân khoanh lại, tay đan chéo dưới vạt áo, tưởng như đã quên hết những lo toan của đời thường.  Chính lúc ấy, mạch suy nghĩ của ông bị chột dứt bởi giọng nói khàn khàn, vội vã của một võ sĩ – một người mang trong mình cả vẻ dữ tợn, cả sức mạnh và cả những bão giông nội tâm.  “Thưa sư thầy, sư thầy hãy cho tôi biết, thế nào là thiên đường, thế nào là địa ngục?” – lời nói ấy như bỗng làm rung chuyển không gian tĩnh lặng ấy, đưa cuộc đối thoại giữa ánh sáng và bóng tối ra khỏi giới hạn của sự im lặng. 

Vị sư già, với đôi mắt đã qua bao tháng năm tu hành, không vội phản ứng, chỉ từ từ mở đôi mắt ra, trong đó hiện lên nụ cười mỉm đầy trí tuệ và từ bi.  Võ sĩ đứng bên cạnh, tâm hồn rối bời, như đang bị cuốn vào lửa thiêu đốt của sự nóng giận và bất an.  “Anh muốn biết bí mật của thiên đường và địa ngục ư?” – vị sư già nói, giọng nói trầm ấm mà đầy uy quyền, như muốn đưa người nghe lùi lại vài bước để suy ngẫm về chính bản chất của mình.  “Anh là loại người thô tục, tay chân dính đầy bùn bẩn, đầu tóc rối bời, râu ria bẩn thỉu.  Trên kiếm gỉ sét loang lổ, nhìn đã biết là không giữ gìn đàng hoàng.  Người xấu xí như anh, mẹ anh cho anh ăn mặc như một tên hề, anh lại còn đến hỏi tôi bí mật của thiên đường và địa ngục sao?” 

Lời nói của vị sư như một chiếc gậy trừng phạt, đánh thức ngay trong lòng võ sĩ cảm giác xấu hổ và bừng dậy một niềm tự nhận thức khắc nghiệt.  Chẳng mấy chốc, võ sĩ hằn học chửi một câu, rồi lấy kiếm “soạt” ra, giơ lên trên đầu vị sư già.  Mặt võ sĩ đỏ bừng, gân trên cổ phồng lên, tất cả vẻ ngoài như đang chuẩn bị cho một trận chiến sinh tử.  Khi mà lưỡi kiếm dường như đã vung xuống, đe dọa cắt đứt dòng thời gian, vị sư già nhẹ nhàng nói: “Đây chính là địa ngục.”  Trong chốc lát ấy, khi mũi kiếm dừng giữa không trung, võ sĩ như bỗng ngỡ ngàng, cảm nhận được sự thay đổi kỳ diệu trong tâm hồn mình, như một tia sáng le lói len qua bầu trời âm u. 

Ngay sau đó, vị sư già lại tiếp lời: “Đây chính là thiên đường.”  Lời nói ấy không chỉ đơn thuần là một lời đáp, mà như một chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa của triết lý sống sâu sắc.  Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, võ sĩ cảm nhận được rằng, thiên đường và địa ngục không phải là những địa danh xa xôi, mà là những trạng thái nội tâm, là sự phản chiếu của suy nghĩ và hành động của mỗi con người.  Mọi ý ác, lời ác, việc ác mà chúng ta để lại, dù nhỏ bé hay lớn lao, đều có thể biến tâm hồn ta trở nên u ám, như lạc vào vực sâu của địa ngục.  Ngược lại, mọi hành động thiện lành, lời nói chan chứa yêu thương, mọi việc làm cao đẹp đều là những viên gạch xây nên thiên đường nội tâm, không chỉ cho chính bản thân ta mà còn cho cả những ai mà ta chạm tới.

 Câu chuyện ấy mang đến cho chúng ta một thông điệp nhân văn sâu sắc: thiên đường và địa ngục tồn tại ngay trong trái tim mỗi con người.  Nếu ta để cho cái ác, cho những cám dỗ phù phiếm len lỏi, thì địa ngục sẽ tự mở rộng bên trong ta, biến những suy nghĩ tiêu cực thành rào cản ngăn cách ta với tình yêu thương chân thành.  Ngược lại, nếu mỗi người biết tự chủ, biết nhận thức và lựa chọn sống theo những giá trị đích thực, thì dù cuộc sống có bao nhiêu khó khăn, bao nhiêu cám dỗ ảo mộng, thì trong mỗi chúng ta vẫn có thể tạo dựng nên một thiên đường nhỏ, một vũ trụ của sự bình an, của lòng từ bi và của niềm tin vững chắc vào cái thiện. 

Có lẽ, đối thoại với thiên đường và địa ngục không phải là một cuộc chiến đối đầu giữa thiện và ác ở bên ngoài, mà là một hành trình tự khám phá và tự rèn luyện bản thân.  Đó là quá trình con người nhận thức, đánh giá và lựa chọn giữa những gì làm phong phú tâm hồn và những gì lại đẩy ta vào vực thẳm của sự tự hủy.  Khi chúng ta học cách nhận ra, phân biệt được giữa tiếng gọi của cám dỗ và ánh sáng của đức tin, chúng ta chính là dần dần mở ra cánh cửa cho một cuộc sống trọn vẹn hơn, một cuộc sống nơi mỗi suy nghĩ, mỗi hành động đều được thẩm định bởi một trái tim biết yêu thương và biết tha thứ. 

Những câu nói của vị sư già đã khắc sâu vào tâm trí người võ sĩ rằng, chỉ có khi nào ta biết từ chối những thứ không tốt, biết giữ gìn nội tâm trong sáng, ta mới có thể sống trong ánh sáng của một thiên đường.  Và thật kỳ diệu biết bao, ngay cả những người vốn dĩ có vẻ ngoài “bẩn thỉu”, dường như cũng có thể tìm thấy con đường dẫn đến sự giải thoát, nếu họ biết lắng nghe tiếng lòng, nếu họ dám đối diện với chính bản thân mình và học cách yêu thương, tha thứ.  Đó chính là bài học nhân sinh sâu sắc, rằng thiên đường hay địa ngục, thiện hay ác, không chỉ là những khái niệm trừu tượng, mà là những lựa chọn sống mỗi ngày, là những hành động nhỏ bé nhưng lại có sức mạnh thay đổi cả cuộc đời. 

Có lẽ, mỗi chúng ta nên tự nhủ rằng, dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, dù có bao nhiêu thử thách, chỉ cần lòng tin và sự kiên định, chúng ta đều có thể biến chính “địa ngục” của những sai lầm và tội lỗi thành “thiên đường” của sự yêu thương, của sự tự do nội tâm.  Câu chuyện của vị sư già và người võ sĩ không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt một triết lý sống, mà còn như một lời nhắc nhở thiêng liêng rằng, mỗi chúng ta đều có trách nhiệm xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn, nơi mà tiếng nói của lòng nhân ái luôn vang vọng, nơi mà mỗi hành động thiện lành được tôn vinh như một viên ngọc quý hiếm giữa dòng chảy của thời gian. 

Và cuối cùng, chúng ta hãy nhớ rằng, thiên đường và địa ngục không phải là những nơi chốn xa xôi, mà là những trạng thái tâm hồn – đó là kết quả của những suy nghĩ, của những hành động mà chúng ta lựa chọn mỗi ngày.  Nếu ta biết yêu thương, biết tha thứ và luôn sống chân thành, thì ngay cả trong những khoảnh khắc tối tăm nhất, ta cũng có thể tìm thấy ánh sáng dẫn lối, ta có thể biến chính “địa ngục” của những cám dỗ vào thành “thiên đường” của niềm tin và hạnh phúc. 

Lm. Anmai, CSsR

From: Langthangchieutim

 Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện!”.

“Không gì hoàn hảo trên thế gian! Không ai hoàn hảo, không chi hoàn hảo! Vậy mà Thiên Chúa lệnh cho con người phải hoàn thiện tất cả; ngay cả bản thân nó, nó được gọi để nên hoàn thiện!” – Steffens.

Kính thưa Anh Chị em,

Giữa một thế giới không gì hoàn hảo, Lời Chúa hôm nay vẫn mời gọi chúng ta phải nên hoàn thiện. Tuy nhiên, có khi chúng ta tìm sự thánh thiện không phải để thuộc về Chúa, mà để an toàn – và ‘hoàn thiện’ bỗng thành ‘một chỗ núp!’.

Môsê nhắc dân: “Anh em sẽ là một dân thánh hiến cho Đức Chúa” – bài đọc một. “Dân thánh hiến trước hết là dân thuộc về, là dân sống một mối tương quan. Và “Hạnh phúc thay người noi theo luật pháp Chúa Trời!” – Thánh Vịnh đáp ca – ở đây, không phải là không bao giờ vấp ngã; nhưng là biết mình đang đi trong đường lối Chúa.

Nhưng Chúa Giêsu không để chúng ta yên trong cảm giác “giữ luật là đủ”, Ngài đẩy lằn ranh ra xa hơn: yêu kẻ thù, cầu nguyện cho kẻ ngược đãi, làm ơn mà không tính toán. Chuẩn mực không còn là người chung quanh, nhưng là chính Thiên Chúa: “Như Cha anh em trên trời”. ‘Hoàn thiện’, vì thế, không phải là khép kín trong một vòng tròn công chính của riêng mình; nhưng là mở ra đến mức bao dung với cả người không xứng đáng. “Thiên Chúa đang tìm những con người qua đó Ngài có thể làm điều không thể!” – A.W. Tozer.

Ở đây, một cơn cám dỗ rất tinh vi xuất hiện. Chúng ta có thể sống nghiêm túc, đạo đức, kỷ luật – nhưng tất cả để bảo vệ hình ảnh của mình; có thể giữ mình “không sai”, nhưng không dám yêu “quá mức”; có thể tuân giữ luật, nhưng không để lòng mình bị xáo trộn bởi xót thương. Chúa Giêsu không gọi chúng ta nên hoàn thiện theo kiểu đó. Ngài gọi chúng ta nên hoàn thiện trong tình yêu. Không chỉ “đừng giận”, nhưng hãy làm hoà; không chỉ “đừng ghét”, nhưng hãy chúc lành; không chỉ “đừng trả đũa”, nhưng hãy trao cả má bên kia. Bấy giờ, ‘hoàn thiện’ là hành trình ra khỏi mình; không còn là ‘một chỗ núp’ kín đáo cho cái tôi đạo đức. “Điều khiến bạn quảng đại cũng khiến bạn dễ bị tổn thương!” – Henri Nouwen.

Anh Chị em,

Nhìn lên Đức Kitô, rõ ràng, sự hoàn thiện mang khuôn mặt của Đấng bị đóng đinh. Ngài không hoàn thiện theo nghĩa tránh đau khổ, nhưng trong việc yêu đến cùng. Trên thập giá, không có chỗ núp nào cả, chỉ còn tình yêu trần trụi hiến dâng. Nếu chúng ta nên hoàn thiện như Cha, thì con đường ấy không phải là xây một đời sống không vết xước; nhưng là để tình yêu và ân sủng Cha chảy qua những vết xước đó; không phải trở nên người không bao giờ sai; nhưng là người luôn biết quay về, biết tha thứ, biết bắt đầu lại. “Ân sủng bao hàm bản tính, và bản tính được hoàn thiện bởi ân sủng!” – Karl Rahner. Khi ấy, “hạnh phúc thay” không còn là khẩu hiệu đạo đức, nhưng là trải nghiệm của người dám lần ra khỏi chỗ núp.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, đừng để con ẩn mình sau tấm áo đạo đức; đừng để con trú ẩn trong những thành tích thiêng liêng; xin kéo con ra khỏi mọi chỗ núp, để con dám yêu như Cha!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

**********************************************************

Lời Chúa Thứ Bảy Tuần I Mùa Chay

Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu. Mt 5,43-48

43 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng : “Anh em đã nghe Luật dạy rằng : Hãy yêu đồng loại và hãy ghét kẻ thù. 44 Còn Thầy, Thầy bảo anh em : hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. 45 Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. 46 Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi ? Ngay cả những người thu thuế cũng chẳng làm như thế sao ? 47 Nếu anh em chỉ chào hỏi anh em mình thôi, thì anh em có làm gì lạ thường đâu ? Ngay cả người ngoại cũng chẳng làm như thế sao ? 48 Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.”